Tasha Arlova in Minsk

Jouw naam. Ik zie dat die op twee manieren wordt geschreven: Arlova en Orlova. Welke schrijfwijze is juist?

 De eerste schrijfwijze Arlova is volgens de Belarussische spelling. Orlova is volgens de Russische spelling. Ik heb uiteraard voorkeur voor Arlova.

 

Wat betreft de naam van jouw land, is dit Wit-Rusland. Tegenwoordig moeten we dit anders noemen: Belarus. Waarom?

 Wit-Rusland geeft de suggestie dat wij een deel van Rusland zijn. Dit zijn we niet en willen wij niet zijn. Wij vinden dat wij in een onafhankelijk land leven. Dit gevoel is ontstaan en steeds sterker geworden omdat steeds duidelijk blijkt dat Rusland zich bemoeit met de binnenlandse aangelegenheden van ons land. Een voorbeeld: Sinds onze televisiemedewerkers niet meer mee wilden werken om de staatspropaganda van Loekasjenko uit te zenden, heeft Loekasjenko vervangers uit Rusland voor hen in de plaats gezet. Die doen wel wat Loekasjenko wil. Dit kan echt niet, want Belarus is een ander land.

 

Waar ben jij geboren en opgegroeid?

In Vitebsk. Deze stad ligt in het noorden van Belarus.  Vitebsk is de geboortestad van de kunstschilder Chagal. Hij richtte in 1918 de People’s Art School op. Hij werd uitgenodigd om daar les te geven aan veel grote kunstenaars, waaronder Kazimir Malejvich en El Lissitzky.

 

Waarom ben jij naar ons land gegaan.

…… op het Museumplein in Amsterdam met de driekleur (wit-rood-wit) van democratisch Belarus.

Ik ben geïnteresseerd in fotografie en hedendaagse kunst. Na de middelbare school wilde ik in een grotere stad gaan wonen omdat daar meer mogelijkheden waren, dus verhuisde ik naar Sint-Petersburg, Rusland. Daar studeerde ik economie en management en in mijn vrije tijd ging ik fotojournalistiek studeren. Ik werkte in een groot bedrijf en droomde ervan dat ik ooit aan iets creatievers en zinvollers zou kunnen werken. Na een aantal jaren kwam ik terug naar Belarus en werkte ik een tijdje als freelance fotograaf. Maar ik had het gevoel dat ik meer diepgaande kennis van kunst nodig had. Ik hoorde dat er in Nederland veel mogelijkheden waren om een goede opleiding te volgen. En zo ben ik hier terechtgekomen. Ik woon nu in Amsterdam.

 

Hoe is het toch mogelijk, dat we eigenlijk al decennialang nooit iets over een oppositie in Belarus hoorden, en nu ineens is er sprake van een goed georganiseerde oppositie die bijna dagelijks de media bereikt?

Ik denk dat veel Belarussen vóór deze zomer zichzelf niet als opposanten wilden zien. Ook in voorgaande jaren kon de oppositie niet alle lagen van de samenleving verenigen, veel mensen bleven liever weg bij de politiek.

Ik ben ook opgegroeid in een niet-politiek gezin, dus ik wist niet veel over wat er toen gebeurde. Toen Loekasjenko in 1994 voor het eerst werd gekozen, was ik 5 jaar oud. Sinds ik in Nederland woonde, begon ik me meer bewust te worden van het verleden van Belarus en leerde ik veel misdaden van het regime van Loekasjenko kennen. Ik denk dat het regime sinds het begin in 1994 wreed is geweest. Maar de regering heeft het al die jaren voor haar eigen burgers verborgen weten te houden. Alleen mensen die in de oppositie zaten, journalisten van onafhankelijke media, activisten en slachtoffers van het regime (die voortdurend werden gemarginaliseerd en in diskrediet gebracht door de regering), waren op de hoogte van de werkelijke situatie in Belarus.

Het was natuurlijk niet voor het eerst dat de verkiezingen deze keer frauduleus waren. Die waren al frauduleus in 2001, 2006, 2010, 2015. Maar het verschil is, dat dit jaar mensen hoop kregen op een betere toekomst met veel alternatieve kandidaten. Maar die werden later een voor een gearresteerd. Toch slaagden ze erin mensen wakker te schudden. Ook werd het hardhandige optreden van de politie gedocumenteerd. Mensen deelden het via sociale media, dus het was moeilijk om er afstand van te nemen. Bijna iedereen heeft wel een vriend of familielid die recentelijk last heeft gehad van de politie.

 

Hierna bleef de oppositie toch ongemerkt?

Veel mensen gaven er de voorkeur aan afstand te houden met het regime, en probeerden zo veel mogelijk buiten de politiek te blijven. Zodoende kon men zich economisch behoorlijk vrij ontwikkelen. Zo was er in Minsk een IT bedrijf op hoog niveau (men sprak zelfs van een Belarussische Silicon Valley) dat veel zaken deed met buitenlandse bedrijven, en 6% van het bruto nationale product aan geld binnenbracht. Huren waren laag, en zodoende konden de IT-ers die er werkten een prima leven hebben.

In 2015 waren er weer verkiezingen, maar omdat er geen alternatief was, wisten we al van te voren wat er ging gebeuren. 80% voor Loekasjenko. Echter, in 2017 werd er een wet van kracht, die bepaalde dat wanneer men werkeloos was, men een bepaald bedrag per maand aan de staat moest betalen. Velen vonden deze wet onbillijk. Maar de corona zette alles op zijn kop. Loekasjenko ontkende het gevaar, bagatelliseerde de ziekte (een bezoek aan de sauna met een flinke slok alcohol zou genezend zijn). Het volk zag het gevaar wel. Mensen gingen doctoren en verpleegkundigen helpen door hen te voorzien van mondkapjes, schone lakens en medicijnen. De regering werkte dit tegen. Zo werden de mondkapjes en andere medische spullen in het geheim bezorgd. Het werd steeds duidelijker dat wij een overbodige regering hadden. Het gevolg was dat er een civiele organisatie ontstond. Dit was de basis van wat we nu zien.

 

Je bedoelt de demonstraties die elke zondag plaatsvinden?

Ja, maar daarvoor gebeurde nog het volgende. In de aanloop van de presidentsverkiezing in augustus 2020, hebben er meer mensen zich ook kandidaat gesteld. Drie van hen waren bekend en kregen de meeste bijval. Hun namen zijn: Valery Tsepkalo, Viktor Babariko  en Sergej Tichanovski.

Valery Tsepkalo was de grondlegger van de Belarus Hi-Tech park. Babariko was oud-voorzitter van het bestuur van de Belgazprombank en een bekende filantroop. Tichanovski was een populaire blogger. Hij interviewde mensen in kleine dorpen op het platte land, en hij liet zien dat deze mensen erg ongelukkig waren. In tegenstelling tot dat wat men altijd dacht. Tichanovski publiceerde die interviews op YouTube.

Eerst werd Tikhanovsky gearresteerd en gevangen gezet, en kon hij zodoende geen kandidaat voor de presidentsverkiezing worden. Vervolgens werden Babariko met zijn zoon en veel mensen van het management van zijn Belgazprombank gearresteerd. Zodoende konden Tikhanovsky en Babariko geen kandidaat voor de presidentsverkiezing zijn. Handtekeningen voor verkiezingscampagne voor Tsepkalo werden afgewezen door de verkiezingscommissie, dus hij werd niet geregistreerd als kandidaat. Hij vluchtte later het land uit. Dus uiteindelijk werd niemand van de grote bekende kandidaten als kandidaat geregistreerd.

Echter, de vrouw van Tichanovski, Svetlana Tichanovskaja, stelde zich vervolgens kandidaat voor president Zij werd niet gearresteerd en kon zodoende haar verkiezingscampagne continueren. Kennelijk had Loekasjenko haar onderschat. Want zij ging zich manifesteren, werd bekend en populair. Zij werd met grote meerderheid gekozen, echter Loekasjenko wilde dit niet accepteren.

Na de verkiezingsfraude gingen mensen de straat op en vervolgens gebruikte de politie onvoorwaardelijk geweld en marteling tegen vreedzame demonstranten, sommige mensen stierven. Veel mensen zagen via video opnames hoe hun medeburgers werden gemarteld, het was een grote schok. Niemand is meer beschermd tegen het regime.,

Duizenden demonstranten werden na de eerste demonstraties in de gevangenis geworpen waar zij gemarteld werden. Na ongeveer een week werden de meesten van hen weer vrijgelaten. Geen van de leden van de oproerpolitie kreeg een strafzaak wegens marteling. Loekasjenko gaf publiekelijk medailles aan de  oproerpolitie en noemde de demonstranten “ratten”. Tegenwoordig gebruikt de politie ook geweld tegen vrouwen en ouderen, en elke dag kregen we nieuws van afranselingen. Dat is de reden waarom mensen protesteren en niet opgeven, anders zal niemand verantwoordelijk zijn voor de misdaden tegen Wit-Russen. Met als gevolg de  demonstraties die nu elke zondag plaatsvinden.

 

Hoe zie je de toekomst van Belarus?

Natuurlijk wil ik dat mijn land een democratisch en onafhankelijk land is. Ik zie hoeveel dappere, intelligente, ondersteunende mensen er in het land wonen, ik ben erg trots op mensen die elkaar helpen tijdens protesten.

Helaas is het land momenteel in handen van criminelen en moet de regering worden aangeklaagd voor de misdaden die ze hebben begaan. Iedereen heeft in zijn familie of kennissenkring wel iemand die in ieder geval is gearresteerd, of zelfs gemarteld of gewond. Het is dan walgelijk dat er medailles worden uitgereikt aan politieagenten die vreedzame demonstranten met geweld arresteren, waarbij ze hen in de arrestatie bus duwen en zelfs de gevangenen met stokken slaan. Na al die jaren hebben we hoop op verandering. Het kan alleen gebeuren als we doen dat iedereen het regime van Loekasjenko zou bestrijden met protesten en werkstakingen. De bevolking van Belarus heeft hoop gekregen en we moeten blijven vechten, anders is onze toekomst hopeloos.

 

Wat kunnen wij doen om jullie te helpen?

Ik denk allereerst dat woorden van solidariteit en steun belangrijk zijn. De EU en Nederland erkennen dat Loekasjenko illegaal aan de macht blijft en dat hij de macht kan blijven met behulp van het leger. Daarom is hij er nog steeds. Wit-Russen willen dat er een onderzoek komt naar alle onrechtvaardigheid en mensenrechtenschendingen waarmee mensen de afgelopen maanden te maken hebben gehad. Het is belangrijk dat de internationale gemeenschap misdaden erkent en helpt bij het onderzoeken ervan.

Er kan educatieve of andere hulp worden geboden. Op dit moment zijn er mensen die het land moesten verlaten omdat hun leven in gevaar was. Ik denk dat er een speciale studiebeurs of programma zou kunnen zijn voor journalisten, kunstenaars, studenten, activisten die hun werk willen voortzetten maar nu niet in Belarus kunnen blijven.

Op persoonlijk vlak is er ook een mogelijkheid om financieel te helpen.

In ieder geval moeten de mensen (en hun familie) die gearresteerd zijn, financieel ondersteund worden. Maar ook de stakers die ontslagen zijn en dikwijls worden gearresteerd voor administratieve kwesties.

Ik ben dan ook blij met de organisatie Bysol (de naam is afgeleid van Belarus Solidariteit) die over de hele wereld geld aan het verzamelen is om deze mensen financieel bij te staan. Het zou fantastisch zijn als ook Nederlanders aan dit fonds bijdragen. En zich ook engageren met onze protestbijeenkomsten in Nederland.