Versterking van het maatschappelijk middenveld?

Overzicht van de bedragen die minister Sigrid Kaag de komende vijf jaren gaat uitgeven om het maatschappelijk middenveld te versterken. Deze tabel staat in de brief op pagina 5 afgedrukt.

Voor de versterking van het maatschappelijk middenveld gaat onze minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking de komende vijf jaar weer miljoenen subsidiegeld uitgeven om ‘het maatschappelijk middenveld te versterken’, maar wel aan een selecte groep van twintig NGO’s (niet iedereen komt bij de ruif). Deze subsidie heeft de naam ‘Power of Voices’.

In haar Kamerbrief van 20 juni 2019 beschrijft zij dit als volgt: ‘Met deze brief wordt u geïnformeerd over de hoofdlijnen van het beleidskader “Versterking Maatschappelijk Middenveld”, dat, (…) zich richt op het versterken van de stem van het maatschappelijk middenveld.’

In juni 2020 gaat minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking vertellen welke organisaties ‘hoeveel’ krijgen. Bekend is reeds, dat er twintig organisaties zullen zijn die een partnerschap met het ministerie zullen aangaan voor vijf jaar onder de aanmatigende naam ‘Power of Voices’. Dit is de nieuwe naam van het subsidieprogramma Samenspraak & Tegenspraak dat nog loopt van 2015-2020.

Naar onze overtuiging slaat minister Kaag de plank geheel mis. Met haar subsidieregeling Power of Voices wordt het maatschappelijk middenveld niet versterkt, maar eerder verzwakt.

Tweede geldstroom is fake

Natuurlijk gaat Sigrid Kaag de 20 uitverkoren organisaties niet voor 100% subsidiëren. Net zoals Lilian Ploumen stelt zij de eis dat er sprake moet zijn van een tweede geldstroom die minstens een kwart is van de totale inkomsten. Bij een tweede geldstroom denken we doorgaans aan donaties van particulieren. In dit geval gaat het anders. Want als Oxfam Novib de 15 miljoen subsidie moet verantwoorden, moet Oxfam Novib 5 miljoen aan particulier geld bij elkaar harken. Iedereen weet dat dit niet haalbaar is. Het bedrag is te groot. Daarom springt de Nationale Postcode Loterij bij. Want ook een (miljoenen)-gift van de Postcode Loterij ziet de minister als een legitiem deel van de tweede geldstroom. Zodoende worden de subsidies gewaarborgd. Gevolg is wel dat donaties van particulieren er niet echt meer toe doen. Het is een pro-forma eis geworden, waarmee het particuliere initiatief wordt doodgeslagen. Overigens is het natuurlijk onduidelijk voor welk doel de particulieren doneren: voor het helpen van de armen, of voor de lobbyactiviteiten.

‘Ersatz-draagvlak’

De Nationale Postcode Loterij, kan met haar kansspel-deelnemers natuurlijk niet fungeren als ‘Ersatz-draagvlak’ voor welbewuste betrokkenheid van burgers bij een organisatie dat pretendeert tot het maatschappelijk middenveld te behoren. Dat is op zijn best een ongezonde koppelverkoop: mijn gok voor iemand anders draagvlak. In dit verband is het vermeldenswaard dat Oxfam Novib nu ook pleit voor een ‘wereldwijd noodplan voor de volksgezondheid pandemie-hulp’, maar waarbij er geen enkele concessie wordt gedaan aan zijn lobby activiteiten.

Genoeg geld over voor veranderen van samenlevingen

Het subsidieprogramma Power of Voices Partnerschappen is maar een deel van het bredere programma Power of Voices. Zo is er het ‘partnerschappen fonds’ waarbij er 36 miljoen euro beschikbaar wordt gesteld om de stem van de meest gemarginaliseerde groepen te laten klinken. Ook is er 75 miljoen euro beschikbaar voor Nederlandse ambassades die lokale maatschappelijke organisaties rechtstreeks steunen. Verder is er nog 410 miljoen euro beschikbaar voor een geïntegreerde en stevige inzet op vrouwenrechten, gendergelijkheid en keuzevrijheid.

Zie ook: Grote goede-doelenorganisaties drukken de kleine van de ‘markt’. De case vredesorganisatie Pax.