Politiek gemotiveerde processen leken verdwenen in Slovenië, maar door een gebrek aan hervormingen in onder meer het juridische systeem zijn ze opeens terug. Dit ervaarde Janez Janša. Wie is Janez Janša?

Janes Janša, van dissident, premier, gevangene, leider van de grootste oppositie partij van Slovenië.

In de communistische tijd was Janez Janša (geboren 17 september 1958) aanvankelijk lid van de communistische partij. Echter in 1983 begon hij met het schrijven van dissidente artikelen waarbij vooral het Joegoslavische volksleger (JNA) het moest ontgelden. Als gevolg hiervan werd hem zijn paspoort ontnomen. In 1985 raakte hij betrokken bij de pacifistische beweging. Hij verdiende zijn geld met het maken van computerprogramma’s.

In 1987 werd hij benaderd door leden van de reformistische fractie van de communistische partij om een nieuwe Sloveense linkse politieke formatie op te richten die de hardliners binnen de Communistische Partij zou uitdagen. Een jaar later nam hij deel aan openbare discussies over de grondwetswijzigingen van de Joegoslavische en Sloveense grondwet.

Op 30 mei 1988 werd hij gearresteerd, en veroordeeld tot 18 maanden gevangenschap. Het was voor iedereen duidelijk dat het proces geen eerlijk proces was wat massa-protesten tot gevolg had en het begin van de ‘Sloveense Lente’ inluidde. Dit had onder meer tot gevolg, dat na zes maanden in de gevangenis te hebben gezeten, Janez Janša weer vrij kwam.

In 1989 stichtte Janez Janša de Sloveense Democratische Unie. In 1990 werd hij minister van Defensie van Slovenië. In 1994 werd hij als minister ontslagen. Hij zou verdacht worden betrokken te zijn geweest bij een affaire, waarbij geheime agenten een burger op brute wijze hadden gearresteerd. Na allerlei verwikkelingen werd hij in 2000 een korte tijd minister van Defensie. Daarna keerde hij weer terug in het parlement en leidde hij de oppositie tot 2004. In die tijd steunde hij de regering om Slovenië toe te laten treden tot de NAVO en de EU.

Van 2004 – 2008 was Janez Janša premier van Slovenië. Vervolgens weer een korte periode van 2012 – 2013. Op 27 februari 2013 moest hij aftreden als gevolg van een motie van wantrouwen. Op 5 juni 2013 werd hij veroordeeld tot twee jaar gevangenis. Hij zou in 2006 twee miljoen euro aan steekpenningen hebben ontvangen van een Finse bedrijf Patria die voorkeur gegeven zou worden voor een opdracht voor het leveren van defensiematerialen. Een dag later, op 6 juni 2018 deelde de minister van Justitie mede, dat de veroordeling niet bindend was. Dit impliceerde dat Janez Janša onschuldig was. Na allerlei juridische verwikkelingen werd hij toch veroordeeld, en ging hij op 20 juni 2014 de gevangenis in. Op 12 december 2014 werd hij toch weer vrijgelaten, en op 23 april 2015 definitief vrijgesproken.

Ten tijde van zijn gevangenschap werd er nationaal als internationaal geprotesteerd tegen zijn veroordeling en gevangenschap. Alles zou politiek gemotiveerd zijn. Hier het het memorandum van de Sloveense intelligentsia, dat is gericht aan het Sloveense en Europese publiek. Het is ook een vermaning aan de Europese Commissie.

Harvard-professor Klemen Jakli schreef in juni 2013 de steunverklaring On Truth and Justice: the Trial of Janez Janša voor Janša (en de intelligentsia, die zich achter hem schaart).

Deze ontwikkelingen gaf het Platform op 27 december 2014 aanleiding tot het uitgaan van het volgende persbericht:

Sloveens oppositieleider Janša kan proces in vrijheid afwachten

Ljubljana/Praag – De Sloveense oppositieleider Janez Janša kan zijn proces voorlopig in vrijheid afwachten. Janša moet zich verdedigen tegen een aanklacht voor het vermeend aannemen van steekpenningen voor een defensiecontract, maar mocht het proces aanvankelijk niet in vrijheid afwachten. Dit terwijl de aanklachten tegen hem ook vaag zijn.

Het Constitutionele Hof van Slovenië heeft besloten dat Janša voorlopig in vrijheid zijn proces mag afwachten. Dit besluit volgt op een zes jaar durende periode van beschuldigingen en rechtszittingen, dit jaar uitlopend op een in gevangenisstelling, in afwachting van zijn proces in hoger beroep. Janša meent dat de vervolging van hem een politiek gemotiveerd proces is, opgezet door tegenstanders onder de voormalige communisten en bijgestaan door een nog steeds niet hervormd juridisch apparaat. Diverse westerse organisaties en instellingen zijn geneigd om die visie te volgen. Ook het gerespecteerde blad Foreign Policy meent dat de rechtsgang met betrekking tot Janša veel vragen oproept. Probleem is dat het Sloveense politieke systeem door en door corrupt is.

Het Platform Europese Geschiedenis en Geweten is blij dat Janša zijn verdediging nu in vrijheid kan voorbereiden en dat het Constitutionele Hof van Slovenië hem nu een kans geeft om zich te verdedigen zonder alvast in de praktijk te zijn veroordeeld.

Update 2018: Janes Janša is nu leider van de grootste oppositiepartij van Slovenië.

Meer over Janez Janša: Janez Janša over Sentsov, Poetin en de stand van zaken in Slovenië.