Václav Havelpad Haarlem

 

In ons land nog geen straat, plein, brug enzovoort vernoemd naar de Tsjechische dissident, vrijheidsstrijder en president is Václav Havel. Wij hebben twee pogingen ondernomen, één in Utrecht, en één in Vlaardingen om daar verandering in te brengen

. Maar onlangs heeft Haarlem er werk van gemaakt: een fietspad vernoemd naar Václav Havel.

Het Václav Havelpad ligt in een wijk die de naam ‘Vrijheidswijk’ draagt. In deze wijk zijn straten vernoemd naar onder meer Paul Maleter, Solidarnocs, Raoul Wallenberg, Corrie ten Boom en is een kanaal getooid met de naam van Charta 77. Al deze namen zijn van mensen en bewegingen die zich verzet hebben tegen een totalitair (nationaalsocialistisch of communistisch) regime. En dan is er ook de Jan Palachstraat. Naar de student Jan Palach die zichzelf in een daad van wanhoop en protest in brand heeft gestoken. Zo erg vond hij het te moeten leven onder het toenmalige communistische regime in Tsjecho-Slowakije.

Er is echter ook een straat vernoemd naar Rudolf Slánský. En dit is bizar; Rudolf Slánský was tijdens de Koude Oorlog een communistische partijleider, een onderdrukker en dader dus.

De Jan Palachstraat en de Rudolf Slanskystraat ‘ontmoeten’ elkaar.

Nog gekker misschien is het dat deze straat twee keer de Jan Palachstraat ‘ontmoet’. De Slanskystraat begint ongeveer halverwege als zijstraat van de Palachstraat, en na een bocht gaat hij (in een tweede bocht) over in de Palachstraat. Dit kan alleen een daad zijn iemand die de geschiedenis niet kent. Slansky stierf uiteindelijk ook wel door toedoen van het communisme, maar dan als slachtoffer van een regime dat z’n eigen kinderen verslond. Palach was nooit deel geweest van het bloeddorstige monstrum.

 

 

 

Goed om te weten: de wijk is in 1987 gerealiseerd. In het archief van de gemeente Haarlem de volgende tekst waarin de motivering staat om de straat naar Rudolf Slansky te vernoemen:

B&W  [=Gemeente Haarlem] 17 februari 1987 afdeling 7/702343. Rudolf Slánský, 1901-1952 was een Tsjechisch politicus. In de Tweede Wereldoorlog was hij partizanenleider, hij werd secretaris-generaal van de communistische partij en in 1951 vicepremier. In 1952 werd hij op beschuldiging van hoogverraad terechtgesteld, maar in 1963 werd hij gedeeltelijk en in 1968 volledig gerehabiliteerd.

Verder nog de volgende tekst die hier relevant is:.

In het boek ‘De straat waarin wij wonen’ (1999) schrijft oud-stadsarchivaris J.J. Temminck: “Vanuit politiek links Haarlem is lange tijd druk uitgeoefend om – als reactie op de straatnamen in de Transvaalbuurt [betreft Zuid-Afrika, denk aan de apartheid] – straten te vernoemen naar de strijders voor gerechtigheid en vrijheid van meningsuiting uit de gehele wereld. Deze groep straatnamen is ten slotte ook tot stand gekomen, maar met veel moeite: de namen moesten uitspreekbaar en politiek zowel links als rechts acceptabel zijn, de personen moesten bovendien overleden zijn en een dusdanige reputatie hebben waardoor het te verwachten was dat men later van de naamgeving geen spijt zou krijgen. Zo kwamen ook bewegingen als Charta 77, Solidarnosc en Amnesty International aan een straatnaam”. In de nieuwbouwwijk Zuiderpolder is verder naast de Vrijheidsweg, Sharpevillestraat en Sowetostraat gekozen voor de volgende 13 personen: Pal Maleter (Hongaar), Jan Palach (Tsjech), Hans Scholl (Duitser), Dietrich Bonhoeffer (Duitser), Raoul Wallenberg (Zweed), Rudolf Slansky (Tsjech), Steve Biko (Zuid-Afrikaans), Emiliano Zapata (Mexicaan), Antonio Neto (Angolees), sultan Sjahrir (Indonesiër), bisschop Luwun (Ugandees), Salvador Allende (Chileen) en de Zuid-Molukse vrijheidsstrijder/separatist Chris Soumokil.

In deze opsomming ontbreekt de naam van Václav Havel. Dit is juist. Want Havel werd pas enkele decennia later vereerd met…. een fietspad.

Officieel bekendmaking 18 mei 2018:

Dit fietspad vanaf De Bazellaan in Parkwijk tot de Jan Palachstraat in de Zuiderpolder was nog niet benoemd. Om de naam in de omgeving aan te laten sluiten is er gekozen voor Václav Havel-pad. Václav Havel (1936-2011) was een Tsjechisch schrijver, dissident en politicus. Hij was de laatste president van Tsjecho-Slowakije en de eerste van Tsjechië.

Vier jaar na de officiële bekendmaking zijn de borden geplaatst.

De communist Rudolf Slánský, iemand met bloed aan zijn handen, ‘krijgt’ een straat. En Václav Havel, die symbool staat voor het verzet tegen het communistische regime, ‘wordt beloond’ met een fietspad. Daarbij, jaren later, omdat men ‘vergeten’ was dit pad een naam te geven. Slansky de hoofdprijs, Havel de troostprijs.